AMN x wysiwyg: Can you hear the objects speak?

De afgelopen jaren heeft de Nederlandse overheid een reeks kritische onderzoeken ingesteld naar de ethische aspecten van restitutie, waarbij zowel geroofde kunstvoorwerpen als zelfs menselijke resten in de nationale collectie aan de orde kwamen. Deze onderzoeken gaan verder dan het louter traceren van de herkomst en hebben meer fundamentele, open vragen opgeworpen over waarde, eigendom en rechtvaardigheid.

Dit interdisciplinaire filmprogramma, *Can you hear the objects speak?*, van Asian Movie Night en wysiwyg, is voortgekomen uit *Beyond Provenance*, een transnationale samenwerking tussen kunstcollectief Indeks uit Bandung en filmplatform wysiwyg uit Den Haag, en streeft ernaar de levende werelden van ontheemd erfgoed terug te winnen. In plaats van zich uitsluitend te richten op materiële betekenis – een logica die vaak een afspiegeling was van koloniale kaders voor behoud – stelt het programma de emotionele, culturele, spirituele en gemeenschappelijke waarden centraal die deze objecten hebben voor de gemeenschappen waaruit ze zijn weggenomen, als een toegangspoort tot het begrijpen van de animistische en relationele kosmopraxis die door veel inheemse volkeren in het huidige Indonesië wordt gedeeld.

Via film, gesprekken en performance zullen we luisteren naar de stemmen van voorouderlijke wezens die gevangen zitten in musea, naar mineralen die worden gewonnen voor AI-technologie, en naar de spookachtige aanwezigheid in de straten van Amsterdam, die is opgebouwd met geroofde rijkdom. Hiermee wordt de westerse ontologische neiging om levende wezens in statische objecten te veranderen ter discussie gesteld, en wordt in plaats daarvan een gevoel van levendigheid, eigen kracht en wijsheid weer tot leven gewekt in de wezens waarmee we ons verbinden. Zo leren we andere manieren van omgaan met elkaar kennen – manieren die ons kunnen helpen niet alleen restitutie te heroverwegen, maar ook werelden en toekomsten te herdenken die verder reiken dan de crisis waarmee we worden geconfronteerd.